Badania biometryczne – od marketingu po sport
Badania biometryczne znajdują coraz szersze zastosowanie w wielu dziedzinach. Od lat wykorzystuje się je w marketingu, gdzie pozwalają analizować zachowania konsumentów i mierzyć skuteczność kampanii reklamowych, projektów stron internetowych czy układu półek w sklepach. Podobnie w ergonomii i inżynierii użytkowej śledzenie ruchu gałek ocznych służy do projektowania bardziej intuicyjnych interfejsów czy systemów bezpieczeństwa. Coraz wyraźniej rysuje się jednak również potencjał wykorzystania badań biometrycznych w sporcie, w tym w pracy z dziećmi i młodzieżą. Zastosowanie okularów do eyetrackingu umożliwia analizę tego, jak młodzi zawodnicy postrzegają otoczenie podczas gry, jakie strategie percepcyjne stosują i w jaki sposób procesy poznawcze wpływają na ich decyzje boiskowe. Tym samym narzędzie, które dotychczas kojarzone było głównie z badaniami konsumenckimi staje się elementem wspierającym rozwój sportowy i edukacyjny nowych pokoleń zawodników.
Oczy decydują o grze
Parametry takie jak długość i lokalizacja fiksacji wzrokowych, tempo i kierunek sakad czy zakres pola widzenia funkcjonalnego pozwalają nam zrozumieć, jak zawodnicy przetwarzają informacje w bardzo dynamicznych i obciążających poznawczo warunkach gry. Co szczególnie istotne, dane te nie pozostają wyłącznie w sferze abstrakcyjnych wskaźników – dają się przełożyć na praktyczne wnioski treningowe. Na przykład, jeśli widzimy, że młody piłkarz niemal cały czas „przykleja wzrok” do piłki, wiemy, że jego zdolność do skanowania otoczenia i wychwytywania pozycji partnerów jest ograniczona. To z kolei bezpośrednio wpływa na jego decyzje: częściej wybiera zagrania przewidywalne i mniej skuteczne, bo nie zauważa szerszego kontekstu gry. Wiemy również, że jeżeli młody koszykarz skupia się na skanowaniu otoczenia, jego uwagę mogą łatwo rozproszyć bodźce zewnętrzne, takie jak ruch na trybunach czy gesty trenera. Dzięki eyetrackingowi możemy precyzyjnie zauważyć te momenty i wskazać zawodnikowi, jak lepiej koncentrować wzrok na kluczowych elementach gry.
Zalety prowadzenia badań eyetrackingowych wśród młodzieży
Prowadzenie badań eyetrackingowych wśród młodzieży uprawiającej sport niesie ze sobą wiele istotnych korzyści, zarówno dla samych zawodników, jak i dla trenerów. Przede wszystkim młodzi sportowcy znajdują się na etapie intensywnego rozwoju poznawczego – ich nawyki percepcyjne i decyzyjne dopiero się kształtują. Eyetracking pozwala więc wcześnie zauważyć schematy patrzenia, które mogą ograniczać skuteczność gry, takie jak zbyt długie fiksacje na piłce czy podatność na rozproszenia. Dzięki temu trenerzy zyskują możliwość świadomego korygowania błędów zanim staną się one utrwalonym elementem stylu gry.
Badania tego typu wspierają także budowanie samoświadomości u młodych zawodników. Kiedy widzą oni nagrania własnych ścieżek wzrokowych, łatwiej rozumieją, jak podejmują decyzje i co wpływa na ich reakcje na boisku. To z kolei zwiększa ich zaangażowanie w trening i otwiera drogę do bardziej świadomego podejścia do gry. Co więcej, sama forma badań – nowoczesna, oparta na technologii – jest dla młodzieży atrakcyjna i motywująca, bo pokazuje, że sport można rozwijać nie tylko poprzez wysiłek fizyczny, lecz także dzięki pracy nad koncentracją i sposobem patrzenia na grę. Eyetracking nie jest więc jedynie zaawansowanym gadżetem badawczym – to narzędzie, które pozwala uczyć młodych sportowców patrzenia na grę inaczej.
Eyetracking jako narzędzie wspierające rozwój poznawczy w sporcie
Eyetracking w szkoleniu młodych sportowców stanowi nieocenione narzędzie zarówno dla trenerów, jak i samych zawodników. Pozwala precyzyjnie analizować procesy percepcyjne i decyzyjne, wskazując obszary wymagające poprawy oraz umożliwiając indywidualizację treningu. Dzięki temu młodzi zawodnicy rozwijają zdolność selektywnego skupiania uwagi, szybkiego rozpoznawania sytuacji boiskowych i podejmowania trafnych decyzji w dynamicznych warunkach. Technologia ta integruje naukową wiedzę o procesach poznawczych z praktyką treningową, pokazując, że rozwój sportowy to nie tylko doskonalenie umiejętności fizycznych, ale również świadome kształtowanie percepcji i strategii gry.
Case study
W laboratorium ASM Neuro LAB gościliśmy zawodnikóww z Legia eSports, a wśród nich znalazł się Gracjan “polako” Gołębiewski – mistrz Polski Fifa 2021, człowiek z absolutnej światowej czołówki w e-sporcie Fifa, którego profil e-sportowy można uznać za referencyjny.
Pracowaliśmy nad metodologią wsparcia treningów e-sportowych wykorzystujących technologie biometryczne do rozpoznania i monitorowania poziomu kluczowych #esport skills właściwych dla określonego typu gry, w tym wypadku EA SPORTS FIFA. Obserwacja sposobu gry osób na różnym poziomie zaawansowania jest podstawą do opracowania benchmarków biometrycznych profili zawodników, monitorowanych za pomocą narzędzi biometrycznych tj. #eyetracking, #facetracking czy #EEG. Testy będą odzwierciedlać ich aktualny poziom umiejętności istotnych dla określonego typu rozgrywki.
